Sorular ve cevaplar

Cevabım

Yaşa göre değişiyor. Yazımda şunu yazdım: “Uzmanlar, yaşı ne olursa olsun insanlar için günde 2 saatten fazla ekran başında kalmanın doğru olmadığı görüşünde birleşiyorlar. Amerikan Pediatristler Derneği ilk 18 ay yasak diyor. Benim önerim ilk 36 ay.” 36 aydan sonrası için verdiğim ölçü şu: “3~4 yaş arası: Günde 20 dk (sabah 10 ve öğleden sonra 10 dk olarak bölmenizde yarar var.)” Sonrasında ise “4 yaşından büyük çocuklara her yaş için günde 10 dakika ekleyebilirsiniz.”

Ayrıntısı: Yaşlara Göre Çocukların Ekran Başında Kalabilecekleri Süreler

Cevabım

Sınırı tek başına koymak yerine çocuğu yanınıza alın. Yazımda şöyle demiştim: “Ekran başında onları tek başına bırakmaktansa birlikte yapabileceğiniz dijital aktivitelere yönelin. Böylece çocuk doğru ve yanlışı sizinle birlikte öğrenecek, zamanla iyi bir dijital seçici haline gelecektir.” Evin kurallarını birlikte yazmak da işe yarıyor; sitede bunun için bir Aile Dijital Sözleşmesi hazırlayabilirsiniz.

Ayrıntısı: Çocuğunuzun Ekran Süresini Kavga Etmeden Kısıtlamanın Yolları

Cevabım

Yazımdaki cevabım net: “Yukarıda listelediğim soruları dürüstçe yanıtlayıp sınavdan başarıyla geçseniz de bana göre 13 yaşı beklemek idealdir. Bir çok sosyal medya portalı 13 yaşından önce hesap açmaya izin vermiyor.” Arada bir ara yol da öneriyorum: “İlkokul çağından 13 yaşına gelene dek evde hattı olmayan eski bir akıllı telefonu verebilir ve ona öğretebilirsiniz. Elbette sosyal medya hesabı açmadan.”

Ayrıntısı: Çocuğa Akıllı Telefon Kaç Yaşında Alınmalı?

Cevabım

Tek başına yeterli değil. Yazımda bunu şöyle anlattım: “Piyasada ücretli veya ücretsiz bir çok ebeveyn kontrolü uygulaması var. Bunların çoğunun kullanımı oldukça iyi teknik bilgi istiyor. Bu uygulamaların çok azı işe yarıyor ve işe yarayanların da tam istediğimiz kısıtlamaları yapamadığını görüyoruz.” Asıl mesele uygulama değil, denetim: “Cihazın ebeveyn denetimleri açar, 1 saate ayarlar ve eline verirdik. Şimdi o bir saatte, pornografik bir içerikle karşılaşabilir, bir fenomene telefonunu verebilir ya da resimlerini gönderebilir.”

Ayrıntısı: Ebeveyn Kontrol Uygulamalarını Unutun, Ebeveyn Denetimine Odaklanın

Cevabım

Araştırmalar bir ilişki olduğunu gösteriyor. Yazımda şu rapora dayandım: “PLOS One araştırma kuruluşunun 4 Eylül 2020’de yayımladığı ‘Ekran süresi ve açık havanın, çocuk ve ergenler üzerindeki psikolojik etkileri’ adlı raporunda, ekran süresi ile çocukların zihinsel sağlığı arasında bir ilişki olduğu saptanmış.” “Kanıtlanmış bir zararı yok” savunmasına da şunu yazmıştım: “70’li yıllarda da sigara için ‘kanser yaptığına dair bilinen bir kanıt yok!’ sözü çok meşhurdu.”

Ayrıntısı: Fazla Ekran Süresi Zihin Sağlığını Olumsuz Etkiliyor

Cevabım

Uykunun kendisi başlı başına kritik. Yazımda şu iki bulguyu paylaşmıştım: “Uyku ve büyüme hormonu arasında çok önemli bir ilişki var. Büyüme hormonunun en çok salgılandığı saatler 21.00 ve 23.00 arası. Bu nedenle saat 9’da uyuyan çocuk büyüme hormonundan çok daha iyi faydalanıyor.” “Maryland Üniversitesinin 0-6 yaş arasındaki çocuklar üzerinde yaptığı bir araştırmaya göre, her gün bir saat geç yatan bir çocuk 6 yaşına geldiğinde, zihinsel gelişim bakımından akranlarına göre 1 yıl geride kalabiliyor.”

Ayrıntısı: Uyku Eksikliği Çocuklarımızın Gelişimini Olumsuz Etkiliyor

Cevabım

Oyunun kendisinden çok, içindeki içeriğin kim tarafından üretildiği önemli. Yazımda şöyle tarif etmiştim: “Roblox, içeriğinin çoğunluğunun Roblox Stüdyo ile ‘amatör’ oyun yaratıcıları tarafından oluşturulduğu bir çevrimiçi oyun oluşturma ve oynama sistemidir.” Yani çocuğunuzun oynadığı her oyun ayrı bir yapımcının elinden çıkıyor ve hepsi aynı denetimden geçmiyor. Sohbet özelliği de cabası.

Ayrıntısı: Roblox Çocuklar İçin Güvenli mi?

Cevabım

Bu soruya yıllar içinde verdiğim cevap değişti, yazımda bunu açıkça yazdım: “Yaklaşık bir yıl önce, çocukları bilgisayarla tanıştırma yaşının ne olduğunu yazmıştım. O yazı benim, teknolojinin çocuklarla olan ilişkisini yeni araştırmaya başladığım zamanlarda yazdığım bir yazıydı. Biraz konunun acemisi, biraz da hala sert olduğum zamanlardı.” Teknolojiyi tümden dışlamak bir çözüm değil: “Eğer bir salgın hastalık dünyaya diz çöktüremediyse sebebi teknolojidir. Bu sayede işlerimizi evden sürdürebildik, çocuklarımız eğitimlerine devam etti.”

Ayrıntısı: Çocukları Teknoloji ile Tanıştırma Yaşı Kaçtır?